Wonen & Werken Nederland
Wie komt het werk doen?
Frank van Gool spreker tijdens World Foresight Forum in Den Haag
Wereldleiders vanuit de politiek, wetenschap en het bedrijfsleven moeten beter samenwerken om mondiale problemen aan te pakken. Dat is het doel van het internationale World Foresight Forum (WFF), een nieuwe wereldtop die van 13 tot 15 april 2011 in Den Haag zal plaatsvinden. De nieuwe internationale top in Den Haag zoekt gezamenlijke oplossingen voor wereldproblematiek.
“De enorme uitdagingen die voor ons liggen vereisen een geïntegreerde, internationale aanpak.”, aldus Joel Wyler. “Daarom brengen we van 13 tot 15 April 2011 een groot aantal partijen vanuit de politiek, de wetenschap en het bedrijfsleven bij elkaar in Den Haag rondom het thema ‘A Secure and Sustainable World for Future Generations’.”
Tijdens het World Foresight Forum (WFF) ontmoeten 150 tot 200 wereldleiders en andere belangrijke bestuurders elkaar om te praten over problemen die zich wereldwijd voordoen. Het forum vindt plaats van 11 tot en met 15 april 2011 op en rond het Lange Voorhout te Den Haag.
Prominente sprekers aan het Lange Voorhout
Sprekers van eigen bodem die van 13 tot 15 april 2011 hun visie zullen uitdragen zijn naast Frank van Gool, OTTO Work Force, onder anderen Jan-Peter Balkenende, Ad Melkert en Ivo Opstelten. Ook meer dan 100 buitenlandse sprekers komen aan het woord, waaronder José Mariá Aznar (oud premier van Spanje), Cheng Siwei (voorzitter van het International Finance Forum), Peter Sutherland (Chairman Goldman Sachs International), Luc Gnacadja (Executive Secretary, UN Convention to Combat Desertification) en Tom Ridge (voormalig Secretary of Homeland Security, USA).
http://www.worldforesightforum.org/
Frank van Gool op het World Foresight Forum:
Labour market and ageing
De vorige eeuw, medio jaren ’40: Nederland wordt na vijf oorlogsjaren bevrijdt door de Geallieerde strijdkrachten. Nederland herdenkt, Nederland viert feest en Nederland bouwt weer op. Een jaar, 1946, later is het feest wellicht nog groter door een recordaantal geboortes. De Geallieerde strijdkrachten schoten in ieder geval met scherp. Jaren later, het is inmiddels 1975, voeren andere berichten de boventoon. Suriname verklaart zich onafhankelijk, wij winnen het Songfestival en een halve wereld verderop komt de oorlog in Vietnam ten einde. 1946 en 1975. Zomaar twee jaartallen. Of toch niet?
Wat zijn babyboomers?
De relatie tussen beide jaartallen is dat zij het begin en het einde van de Nederlandse naoorlogse geboortegolf illustreren. Deze geboortegolf, in Nederland beter bekend als de babyboom, was geen piek, zoals velen denken. Deze piek duurde een generatie en pas in 1975 bereikte Nederland het huidige, lagere geboorteniveau. Dit lijkt oud nieuws. Lijkt, want waarom praat ik in 2011 over gebeurtenissen die een mensenleven achter ons liggen? Het antwoord ligt in een simpel rekensommetje dat ik voor u heb: wat is de uitkomst van de som 2011-1946? Juist, 65. Dit ‘heilige’ getal illustreert voor velen het einde van een carrière, een moment waarop werk en privé een andere relatie met elkaar gaan krijgen: pensionering. 2011 is daarom hét jaar van de vergrijzing. Simpelweg omdat er nog nooit zoveel Nederlanders 65 zijn geworden als in dit jaar.
Wat is vergrijzing?
Vergrijzing is een levensgroot probleem. En niet alleen voor Nederland, vergrijzing is een Europese, zelfs wereldwijde uitdaging. Op allerlei vlakken gaat deze ontwikkeling ons raken. Demografisch, economisch, sociaal-cultureel, technologisch. Vandaag staat de demografische trend, die een bijzonder grote effect op onze arbeidsmarkt heeft, centraal. Een korte uitleg van het probleem is op zijn plaats: de arbeidsmarkt voor beginners. De arbeidsmarkt wordt gevormd door het actieve gedeelte van de potentiële beroepsbevolking. Potentieel, want in theorie kunnen alle inwoners van een land tussen 15 en 65 jaar arbeid verrichten. Vergrijzing van de totale bevolking betekent voor de arbeidsmarkt dat het actieve gedeelte van de potentiële beroepsbevolking enerzijds steeds ouder wordt en anderzijds wordt zij in omvang kleiner, omdat men boven de 65 jaar geen onderdeel van de potentiële beroepsbevolking meer uitmaakt.
De Europese arbeidsmarkt anno 2011…
De Europese arbeidsmarkt kenmerkt zich op dit moment door matig stijgende werkgelegenheid, met name in industrie en logistiek, veroorzaakt door de economisch betere tijden. Echter, niet iedereen profiteert en niet iedereen begint op 0. Er is inderdaad één Europese arbeidsmarkt. Eén werkloosheidspercentage kan ik jullie ook geven: 9,9%. 27 werkloosheidspercentages zijn er echter ook: binnen Europa bestaan er enorme regionale verschillen! Van krapte in Nederland en Noorwegen tot werkloosheidspercentages boven de 20% in Spanje. De Europese werkloosheid is de afgelopen drie jaar gestegen van 6,5 naar 10%. Onder aan de streep heeft Europa ruim 23 miljoen werklozen. Maak ik mij daar zorgen over? Ja... Maar niet over die 23 miljoen werklozen. Ik maak mij zorgen over alle arbeidskrachten die Europa straks tekort gaat komen. En dat zijn er net iets meer dan 23 miljoen.
Van overschot naar krapte, hoe kan dat?
Tussen 2011 en 2050 staat de Europese arbeidsmarkt voor een enorme uitdaging. Momenteel zijn de meeste Europeanen tussen de 35 en 50 jaar. Er vanuit gaande dat de huidige trends in migratiestromen en demografie blijven voortduren is de grootste bevolkingsgroep in 2050, schrik niet, de 80-plussers. Leuke mensen hoor, die senioren, maar werken doen ze niet meer. En als we het hebben over Europese tekorten. Schrijf maar op: 35 miljoen. En niet in euro’s, in arbeidskrachten (!). Deze 35 miljoen arbeiders zijn bovendien van alle opleidingsniveaus. Het betreft hier geen tekort aan bijvoorbeeld ongeschoolde arbeiders in de land- en tuinbouw, een welbekend Nederlands fenomeen. De veroorzaker van dit tekort benoemde ik eerder al, de vergrijzing.
De Europese arbeidsmarkt anno 2050… De strijd om de arbeider
Ik pak mijn glazen bol er even bij. Het jaar is 2050. Van die 23 miljoen werklozen is geen spoor te bekennen. Het Nederlandse ministerie van Werkgelegenheid heeft net zoals andere West-Europese landen een eigen marketing- en communicatieafdeling. ‘Countrybranding’ is hot, want alle West-Europese landen beconcurreren elkaar hevig om de schaarse hoeveelheid arbeidskrachten in Zuid- en Oost-Europa. En niet alleen in Europa, ook in Zuidoost-Azië en Latijns-Amerika hoort de lokale bevolking via internet, radio, televisie en nieuwsbladen hoe goed de arbeidsperspectieven in West-Europa zijn. In de Nederlandse havens kunnen uitvoerende technici meer verdienen dan in Duitse, en in Noorwegen wordt per werknemer het meest geïnvesteerd in training en opleiding. Tussen de West-Europese landen is ‘de strijd om de arbeider’ in volle gang: arbeidsmarkten worden door duurbetaalde marketingspecialisten en communicatieadviseurs aangeprezen alsof het nieuwe auto’s zijn. Een sprookje? Nee, de voortekenen zien we bij elke hoogconjunctuur sterker worden. En zonder ingrijpen kent dit sprookje geen happy end.
Drie wijzen uit het Oosten…
Een belangrijke oplossingsrichting voor het toekomstige vergrijzingsprobleem is arbeidsmigratie. De tekorten in het ene land worden opgevuld met de overschotten uit het andere land. Voor mij persoonlijk heel herkenbaar. Ik ben directievoorzitter van OTTO Work Force, de grootste internationale arbeidsbemiddelaar van Europa, en het matchen van vraag en aanbod op de Europese arbeidsmarkt is mijn core business. In breder perspectief is arbeidsmigratie voor heel West-Europa herkenbaar, want de migratiestroom tussen Zuid- en West-Europa in de jaren ’60 is sterk vergelijkbaar met de huidige migratiestroom tussen Oost- en West-Europa: het verband tussen overschot en tekort. Nog een migratietrend: follow the money. Europese verschillen tussen BBP per hoofd van de bevolking bepalen nog steeds voor een groot gedeelte de aard van de migratiestromen. Maak Polen vandaag negen keer zo rijk als Nederland, en morgen zal er een file staan van Warschau tot aan Amsterdam. Follow the money. In de toekomst blijven deze ‘regionale’ migrantenstromen bestaan. Echter, de stroom migranten van buiten onze Europese Unie zal vele malen groter zijn. Het beschermen van de interne arbeidsmarkt, zoals bijvoorbeeld Duitsland en Oostenrijk dat tot 1 mei kunnen doen, is straks helemaal geen issue meer. Elk West-Europees land zal de deuren van zijn arbeidsmarkt wijd open zetten. We willen allemaal de meest aantrekkelijke werkgever op de meest aantrekkelijke arbeidsmarkt worden. Twee eeuwen geleden waren we zeer verheugd met de drie wijzen uit het Oosten. Laat dat er deze eeuw maar 35 miljoen zijn…
